तनहुँ । सफा गाउँ, स्वस्थ समुदाय र सामूहिक जिम्मेवारीको सन्देशसहित आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजले सञ्चालन गर्दै आएको साप्ताहिक सरसफाइ अभियानले आज आठौँ चरण पूरा गरेको छ। असोज ३ गते शनिबार समाजको आयोजनामा सत्रसय फाँटको साझा टोलदेखि बसेल डाँडा देउरालीसम्मको सडक खण्ड तथा धारी टोलदेखि देउरालीसम्मको गोरेटो बाटो सरसफाइ गरिएको हो।
गत दुई महिनादेखि **हरेक शनिबार निरन्तर सञ्चालन हुँदै आएको** अभियानमा आज आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजका पदाधिकारी तथा सदस्यहरूसँगै साझा टोल र धारी टोलका स्थानीय बासिन्दाको समेत उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो। सरसफाइ अभियानलाई एक–दुई दिनको औपचारिक कार्यक्रमका रूपमा नभई नियमित सामुदायिक अभ्यास बनाउने समाजको प्रयास अहिले आठौँ चरणसम्म आइपुगेको हो।
सरसफाइसँगै स्वास्थ्य सचेतना
आँबुखैरेनी गाउँपालिकामा डेंगु संक्रमण फैलिरहेको र वडा नं. १ मा समेत संक्रमण पुष्टि भइसकेको अवस्थामा आजको सरसफाइ अभियान स्वास्थ्य सचेतनासँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको थियो।
कार्यक्रममा गाउँपालिका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख **अगम राज अधिकारी**ले पानी जमेको स्थानमा हुर्किरहेका लामखुट्टेका लार्भा प्रत्यक्ष देखाउँदै डेंगु लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने भएकाले पानी जम्न नदिन सबैले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने बताउनुभयो।
उहाँले घर तथा सार्वजनिक स्थान वरपर फालिएका भाँडाकुँडा, बोतलका बिर्का, प्लास्टिक तथा अन्य साना सामग्रीमा पानी जम्न सक्ने भएकाले त्यस्ता स्थानमा पानी जमेको देख्नासाथ पोखिदिन र पानी जम्नै नदिने वातावरण बनाउन आग्रह गर्नुभयो।
स्वास्थ्य शाखा प्रमुख अधिकारीका अनुसार सरसफाइको लाभ डेंगु नियन्त्रणमा मात्र सीमित छैन। झाडीमा विषालु सर्प लुकेर बस्न सक्ने तथा स्क्रब टाइफस फैलाउन सक्ने जीवहरू पनि यस्तै झाडी तथा अस्वच्छ क्षेत्रमा विकास हुन सक्ने भएकाले नियमित सरसफाइले स्वास्थ्य सुरक्षाका विभिन्न जोखिम घटाउन मद्दत गर्छ। त्यसैले आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजले सञ्चालन गरेको अभियानले **वातावरणीय स्वच्छता, डेंगु नियन्त्रण र अन्य स्वास्थ्य जोखिम न्यूनीकरण गरी प्रत्यक्ष रूपमा बहुआयामिक लाभ पुर्याइरहेको** उहाँको भनाइ थियो।
श्रमदानलाई आवश्यक सामग्रीको साथ
आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजको अभियानमा स्थानीय दाताहरूले गरेको सहयोगले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। **निगम राज अधिकारी, कृष्ण श्रेष्ठ, शुक्र कुमार थापा लगायत विभिन्न दाताहरूले उपलब्ध गराएको सहयोग रकमबाट केही समयअघि सरसफाइ अभियानमा सहभागी प्रत्येक सदस्यलाई टी–सर्ट र पञ्जा वितरण गरिएको थियो।**
आजको कार्यक्रममा भने अभियानमा सहभागी सदस्यहरूका लागि **गमबुट वितरण** गरिएको छ। सरसफाइको क्रममा झाडी, हिलो, पानी तथा असहज भूभागमा काम गर्नुपर्ने भएकाले गमबुटजस्ता सामग्रीले स्वयंसेवकहरूको सुरक्षा र कामको सहजतामा सहयोग पुर्याउनेछ।
यसरी दाताहरूको सहयोग केवल आर्थिक हिसाबमा सीमित नभई **सामुदायिक श्रमदानलाई आवश्यक सामग्री, सुरक्षा र उत्साहसँग जोड्ने माध्यम** बनेको देखिन्छ। नियमित रूपमा सञ्चालन भइरहेको अभियानमा स्थानीय स्तरबाट प्राप्त यस्तो सहयोगले ‘समाजका लागि समाजकै सहयोग’ भन्ने भावनालाई थप बल दिएको छ।
गाउँपालिका अध्यक्षको प्रत्यक्ष सहभागिता
आजको कार्यक्रममा आँबुखैरेनी गाउँपालिकाका अध्यक्ष **शुक्र चुमान** पनि उपस्थित हुनुभयो। उहाँले केही समय स्वयं श्रमदान गर्दै सरसफाइ अभियानमा सहभागिता जनाउनुभयो।
अध्यक्ष चुमान यसअघि पनि आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजले आयोजना गरेका दुईवटा सरसफाइ कार्यक्रममा प्रत्यक्ष सहभागी भई अभियानलाई हौसला प्रदान गरिसक्नुभएको समाजले जनाएको छ।
उहाँले आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजले गरेको सरसफाइ कार्यक्रम केवल देखावटी गतिविधिमा सीमित नभई **वातावरण सफा राख्ने तथा समुदायमा सरसफाइसम्बन्धी जागरण ल्याउने उद्देश्यसहित निरन्तर सञ्चालन भइरहेको** भन्दै अभियानप्रति धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो।
दुई महिनादेखि प्रत्येक शनिबार चलिरहेको अभियानमा वडास्तरका स्थानीय प्रतिनिधिहरूको प्रत्यक्ष सहभागिता भने उल्लेख्य रूपमा देखिन नसकेको अवस्थामा गाउँपालिका अध्यक्ष स्वयं दुई पटक श्रमदानमा सहभागी हुनु स्थानीय नेतृत्वको एउटा उल्लेखनीय पक्ष बनेको छ। यसलाई कुनै व्यक्तिको पक्ष वा विपक्षमा टिप्पणी गर्ने विषयभन्दा पनि **नागरिक आफैँले सुरु गरेको सकारात्मक अभियानमा स्थानीय तहको नेतृत्वले प्रत्यक्ष उपस्थित भएर साथ र हौसला दिनु नेतृत्वको व्यवहारिक पक्ष हो** भनेर हेर्न सकिन्छ।
जनप्रतिनिधिले केही समय भए पनि जनतासँगै उभिएर श्रम गर्नुले सार्वजनिक पद र सामुदायिक कामबीचको दूरी घटाउने तथा अरू नागरिकलाई पनि सहभागिताका लागि प्रेरित गर्ने सम्भावना राख्छ।
दुई महिनाको निरन्तरता नै अभियानको विशेषता
आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजको साप्ताहिक अभियानको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष यसको **निरन्तरता** हो। कुनै विशेष दिवस वा तत्कालीन परिस्थिति लक्षित गरेर कार्यक्रम गर्नेभन्दा पनि हरेक शनिबार छुट्टाछुट्टै सडक, गोरेटो, चौतारा र सार्वजनिक क्षेत्र समेट्दै अभियान अगाडि बढाइएको छ।
यसक्रममा विभिन्न टोललाई जोड्ने बाटो तथा सार्वजनिक स्थलको सरसफाइसँगै समुदायमा स्वच्छता र स्वास्थ्यका विषयमा प्रत्यक्ष संवादसमेत हुँदै आएको छ। फलस्वरूप सरसफाइलाई संस्थाको सीमित कार्यक्रमबाट निकालेर **समुदायको साझा जिम्मेवारीको विषय** बनाउने प्रयास भइरहेको देखिन्छ।
सरसफाइका लागि सरकारी बजेट वा औपचारिक योजनाको मात्र प्रतीक्षा नगरी स्थानीय नागरिक आफैँ समय, श्रम र स्रोत जुटाएर अघि बढ्नु पनि यस अभियानको उल्लेखनीय पक्ष हो।
सहयोगको अर्को उदाहरण : रचना थापाको खाजा
आजको कार्यक्रममा सहभागीहरूका लागि **सूर्योदय आधारभूत विद्यालयकी प्रधानाध्यापक रचना थापाले खाजाको व्यवस्था** गर्नुभएको थियो।
सामूहिक श्रमदानमा सहभागी व्यक्तिहरूलाई पानी, खाजा, सुरक्षा सामग्री वा अन्य आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने स्थानीय इच्छुक व्यक्तिहरूको भूमिकाले यस्तो अभियानलाई संस्थागत मात्र नभई सामुदायिक बनाउँछ। दाताहरूको आर्थिक सहयोगबाट टी–सर्ट, पञ्जा र गमबुटको व्यवस्था हुनु तथा स्थानीय व्यक्तिबाट खाजाको सहयोग प्राप्त हुनु त्यसकै उदाहरण हुन्।
यसले अभियानको आर्थिक भार एउटा संस्था वा सीमित व्यक्तिमा मात्र नराखी **क्षमता अनुसार सबैले योगदान गर्न सक्ने वातावरण** निर्माण गर्न मद्दत गरेको छ।
अबको अभियान कहाँ पुग्छ?
आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजले साप्ताहिक सरसफाइ अभियान आगामी हप्तामा पनि निरन्तर सञ्चालन गर्ने जनाएको छ।
डेंगुको जोखिम, वर्षायामपछि बढ्ने झाडी, पानी जम्ने सम्भावित स्थान तथा अस्वच्छ वातावरणबाट उत्पन्न हुन सक्ने स्वास्थ्य समस्यालाई ध्यानमा राख्दै नियमित सरसफाइलाई अझ व्यापक बनाउने समाजको उद्देश्य छ।
आजको आठौँ शनिबारको अभियानले फेरि एकपटक एउटा सामान्य तर महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ—
**सरसफाइ केवल फोहोर उठाउने काम होइन; यो स्वास्थ्य सुरक्षा, वातावरण संरक्षण, सामाजिक उत्तरदायित्व र सामुदायिक एकताको अभ्यास हो।**
आँधीमुल नेपाली कल्याण समाजले सुरु गरेको यो अभियानको वास्तविक मूल्य आठौँ शनिबारमा पुगेको संख्यामा मात्र होइन, **कति घर, कति टोल र कति मानिसमा ‘मेरो घर वरपरको स्वच्छता मेरो पनि जिम्मेवारी हो’ भन्ने चेतना पुर्याउन सकिन्छ भन्ने कुरामा** निर्भर रहनेछ।
अभियान आगामी शनिबार पनि जारी रहने समाजले जनाएको छ।
